Zo is het gemakkelijk

Het was maar een klein artikeltje -ze moeten daar ook beseft hebben dat het een beetje raar klonk allemaal- maar het deed mij even met de ogen knipperen: De Standaard-journalist Pascal Dendooven heeft de Citibank Journalistic Excellence Award 2009 gewonnen. We kennen Citibank en zijn praktijken onderhand genoeg om te beseffen dat consumentenbelang daar niet voorop staat. We weten als gevormde middenklassers ook wat de taak van een journalist is: dat soort mistoestanden aan de kaak stellen.

In het kader van onze alertheid als kritische burger dienen we ons bijgevolg af te vragen:

Waarom deelt een bank prijzen uit aan economische journalisten?
En waarom aanvaarden journalisten die prijzen?

Het antwoord op de eerste vraag lijkt zo vanzelfsprekend dat ik wellicht de intelligentie van mijn lezers beledig door een uitkomst te suggereren - maar ik doe het toch, ik ben al veel te lang beleefd geweest: Zou er ergens een element van poging tot beïnvloeding in het spel kunnen zijn? We lezen verder.

Hij kreeg de prijs voor zijn bijdrages aan de negendelige reeks 'De Val van de Grootbanken', die gepubliceerd werd in november vorig jaar. De reeks, waaraan ook Nico Tanghe, Wouter Verschelden, Steven Samyn en Isabelle Albers meewerkten, reconstrueerde de dramatische crisis waar de Belgische grootbanken (Dexia, Fortis, Ethias en KBC) in het najaar van vorig jaar door werden getroffen.

Ah, een schouderklopje geven aan die ene die de concurrentie de vernieling in geschreven heeft en zijn verhaal wat extra cachet trachten te geven door het een 'Citibank Journalistic Excellence Award' op te spelden. Al vormt de samenstelling van de jury dan wel een aardig schaamlapje. Met twee journalisten in het panel en een professor economie en nog van dat fraais kunnen we bezwaarlijk beweren dat de top van Citibank een hand had in de keuze van de winnaar.

Bruno Colmant, President of the jury - Head of Euronext Brussels, and member of the Management Committee of NYSE Euronext
Rudy Aernoudt, Prof. European Economy
Jan Bohets, Senior Writer at De Standaard
Pierre Loppe, Editor in chief at La Libre Entreprise
Prof. dr. Frank Thevissen, Strategische Bedrijfs- en Organisatiecommunicatie

Bon, deze mensen helpen dus de suggestie ondersteunen dat Citibank zich uit een en al grootmoedigheid en als respectabele instelling bekommert om kwaliteitsjournalistiek. Die Jan Bohets is overigens met pensioen, I hold my horses. Maar waarom zou een economisch journalist zomaar een prijs aanvaarden vanwege een bank?

De prijs bestaat uit een twee wekend durend seminarie aan de Columbia University in New York.

Niet slecht, dat. Citibank dat een seminarie betaalt voor een economisch journalist, hoe weldenkend kan een bankinstelling zijn? Een seminarie met sprekers die betaald zijn door Citibank, evenwel. Zoals deze Bob Woodward. Economische congressen gesponsord door grootbanken, het klinkt al bij al toch een beetje als de gokchinees die de 'onderzoekscel gokfraude' financiert. Zou die Pascal Dendooven zijn excellence niet veeleer onderstreept hebben door die prijs te weigeren?

En hoe verklaren we eigenlijk het feit dat de economische crisis uiteindelijk ook voor de meeste economische analisten en journalisten als een verrassing kwam? In slaap gewiegd, platgeprijsd en -geprezen. Of incompetent. Of hun hoofdredacteuren waren niet geïnteresseerd in hun slechtnieuwsverhalen en moffelden ze ergens in het economisch katern weg. Of het interesseerde hen zelf niet en ze schreven maar wat over beurskoersen die op en neer gingen, als betrof het een verticale tennismatch. Of het kon ons niet schelen en dus hielden de kranten dat soort onheilsberichten maar weg van hun voorpagina's.

Het zijn vijf opties, en dat vergroot het risico op een foute gok, maar wat vaststaat is: De economische journalistiek kan wellicht een aantal Mikael Blomkvists gebruiken, het hoofdpersonage uit de 'Millenniumtrilogie' en een man die zijn journalistieke taak rechtlijnig vervult en er niets mee inzit om zijn collega-journalisten een veeg uit de pan te geven die hun beroepsdeontologie nogal rekbaar interpreteren. Iemand die niet enkel schrijft over cijfertjes en beurskoersen maar ook de manier van handelen en de (vaak afwezige) bankethiek op de kaart durft te plaatsen.

'Een romanpersonage', merkt mijn kwieke lezer op (gegroet, trouwens), 'zo is het gemakkelijk', maar dan wel een personage dat in meer dan een opzicht lijkt op zijn bedenker, de auteur Stieg Larsson, die bij leven wel eens met de dood bedreigd werd omwille van zijn compromisloze hoofdredacteurschap van het tijdschrift Expo. Dat soort figuur zou ons misschien van dit soort gênante 'economische verslaggeving' kunnen afhelpen. Als er weer eens gesnoeid moet worden bij de kwaliteitskranten ('t is lente voor iets), dan graag in dergelijke nietszeggende dagboekbijdrages aub.

Al was ook dat maar een klein artikeltje, natuurlijk.

Hoe de goede huisvader verraden werd

Eén woord, acht lettergrepen, klinkt als lagesnelheidsferrari en probeert net te opzichtig de waarheid geweld aan te doen. Goedehuisvaderaandelen, inderdaad. Tot voor de financiële crisis had ik het woord nog nooit gehoord. 'Huisvaderaandelen' lijkt mij dan ook een juistere benaming, dat aandelen kopen en goedehuisvaderschap iets met elkaar te maken hebben, zou ondertussen toch wel stilaan het rijk der fabelen bereikt moeten hebben.


Wat een goede huisvader wel doet? De afwas natuurlijk. En langetermijnsparen, eventueel. En pensioensparen ook. Ah, pensioensparen. Nog zo'n bizar woord. Zoveel jaren geleden plots het nieuwe wonderding: wie niet aan pensioensparen deed, was niet eens een huisvader of kon het nooit worden zo leek het wel, en af te trekken van de belastingen bovenop. En geef toe, klinkt er iets gezapiger, slaapverwekkender en minder gevaarlijk dan dat suffe 'pensioensparen'? Interviews met François de Keersmaeker tellen niet mee.

De brave huisvaders en huismoeders die dat best een goed idee vonden, wat geld opzij zetten voor later met een geruststellend kwaliteitslabel van Vadertje Staat, merken nu echter tot hun ontzetting dat ze feitelijk aandelen gekocht hebben en dat de waarde van hun pensioenspaaraandelen naar beneden dondert als had men er François aangehangen alvorens ze bij het beursafval te droppen. Daar had die bankdirecteur indertijd toch niets over gezegd?

Voor de zekerheid ben ik maar eens de definitie van 'sparen' gaan opzoeken in het woordenboek. Er stond in elk geval niet: 'Geld ter beschikking stellen van speculanten tot aan uw pensioengerechtigde leeftijd, met fiscale aftrekbaarheid om de rooien te sussen.' Waarom men het niet gewoon 'pensioenbeleggen' noemt? Omdat dat een lelijk woord is, veronderstel ik. Als het erom gaat goedehuisvadercentjes binnen te rijven, is esthetiek geen ijdel begrip in de bankwereld.

Ik ben er ook even mee begonnen toen ik net begon te werken en nog thuis woonde ("Ik zie dat je wat spaargeld over hebt - misschien moet je eens aan pensioensparen denken, dat is aftrekbaar"). In de vaste overtuiging dat het over sparen ging, althans meer wist men mij niet te vertellen en voor kleine lettertjes had ik geen tijd. Niet gejankt natuurlijk, ik ben jong, had de voorbije jaren toch andere prioriteiten dan pensioensparen en de beurzen hebben nog alle tijd om zich te herstellen eer ik mij terugtrek uit het beroepsleven. En wattafuk, dat ook.

Minder geluk hebben zij die rond deze tijd op welverdiende rust gaan en dachten dat hun spaargeld ergens veilig op de bank lag aan te dikken aan het gezapige tempo van François' buikomtrek. Door vetbetaalde CEO's allerhande werd er gerotzooid met hun centjes en nu de speeltijd voorbij is op de beurzen betalen zij de rekening. Nog minder geluk hebben zij die hun geld braafjes op een spaarrekening geplaatst hebben bij Kaupthing en nu maar kunnen hopen dat de zaak daar opgelost raakt. Niks geen 'speciale regeling' voor hen die vrede namen de rente van een internetspaarboekje.

Als daar maar geen goedehuisvaderdrama's van komen.

Gebaseerd op waar gebeurde feiten

Ik heb het altijd geweten: die betweterige, pseudo-artistieke, linke en veel te linkse bloggers die het telkens weer zo goed kunnen uitleggen zijn dan toch geen haar beter dan de politiekers. Keihard proberen te scoren in aanloop naar de volgende verkiezingen (een nieuwe update van Freaqs Blog 40), dan merken dat ze - nota bene met dank aan de luireterigheid van de rest van Bloggend Vlaanderen - op 1 beland zijn, om er vervolgens drie weken het absolute zwijgen toe te doen en ergens in het gezelschap van een keurgroep aan weelderige blondines cocktails te gaan drinken op kosten van de kleine surfer.


Of wacht, ik ben verhuisd, juist. Ik kan me ondertussen al ternauwernood meer voorstellen hoe het was om in een appartementje te wonen met zicht op de Groene Vallei en geniet al volop van de grijzende gevels van Ledeberg. Dure woorden als verwerkingsproces en dergelijke zijn dus niet van toepassing en voer voor de damesbladen. Bovendien zeggen de mensen hier vriendelijk goedendag en zijn er heerlijke kippebilletjes te koop op de zondagsmarkt. Niet dat mijn lezers daar veel mee aan kunnen, maar na de iets te losse confessies over mijn cinemabezoek in mijn vorige post moet ik van mijn image director dringend even afstand nemen van goedkope duurdoenderij.

Of financiële crisis zoals men het ook pleegt te noemen, die een eerste orgelpunt beleefde nadat ik op vrijdag 26 september mijn adreswijziging besloot door te geven aan wat even later (no time for tissues) floeps de Nationale Bank bleek te zijn geworden. Flexible solutions indeed voor een sector die anders van geen staatsinmenging moet weten. Daar konden ze bij Club Brugge niet mee lachen (Jacky Matthysen: "Blijkbaar is het nu zover gekomen dat onze federale regering de shirtsponsor van Anderlecht kan zijn - ik stel alleen maar vast") en een ziedend telefoontje naar de top van Dexia later hadden we zowaar twee nationale kassen. Alstublieft, dankuwel!

Al sjans dat Base niet in het bankwezen zit.